03 Mar

Door

De wedergeboorte van een school

March 3, 2016 | By |

STAP-dialoog in combinatie met tweedaagse succesvol.

Een school wil altijd het beste uit de leerlingen halen. Elke school wil goed onderwijs geven en hoge opbrengsten zien. Bij de RK Basisschool Sint Willibrordus in Zierikzee was en is dat niet anders, maar toch scoorden zij de laatste jaren niet goed genoeg. Erik Steegmans, de directeur, vertelt in het volgende interview hoe de aanpak met de STAP-dialoog in combinatie met een tweedaagse met het team het tij keerde.

Erik, kun je aangeven hoe het zo kwam dat jullie een interventie met de STAP-dialoog en die tweedaagse nodig hadden?
“Het liep al een aantal jaren niet helemaal lekker op school. Niet dat we ruzie hadden of zo. We waren vooral aan het werk in onze eigen groep en te weinig bezig over hoe we het beste samen kunnen werken met de kinderen. Toen we eind vorig schooljaar voor de derde keer op rij onder de ondergrens van de inspectie scoorden, dreigden we een zwakke school te worden. Dat bracht een schok teweeg in het team. Het oordeel ‘zwak’ zou een blamage zijn voor onze school.

We hadden al diverse scholingscursussen gevolgd om de manier van werken te veranderen, maar deze sloegen niet echt aan. We wisten wel dat we het moesten zoeken in collegiaal leren en professionele ontwikkeling. Ons bovenschools management heeft toen externe specialisten gevraagd om onze school door te lichten. We wilden weten waar de schoen wrong.”

En toen?
“We kwamen in aanraking met Rolf Boertien en die stelde voor een STAP-dialoog te doen en een tweedaagse rond teamontwikkeling. Samen met het bovenschools management hebben we besloten om dat te gaan doen. Rolf Boertien en Rob Beukema kregen met de STAP-dialoog onze ‘hits’ en de ‘shits’ boven tafel. Opmerkelijk was dat dat allemaal op een manier gebeurde waarbij we niet in de weerstand schoten. Aan het begin van dag twee kregen we de kans om feedback te geven aan en te ontvangen van collega’s. Dat was niet voor iedereen even gemakkelijk. Er bleken wel wat issues op te lossen, zelfs soms met deskundige hulp van Rolf en Rob. Zelf heb ik ook met een aantal collega’s gesproken. Dat heeft me zeker ook meer over mijn eigen handel en wandel laten zien. Het klaarde de lucht op en maakte de weg vrij voor teamontwikkeling.

We moesten als team ook een collage maken rond ‘samenwerken’. Iedereen mocht afbeeldingen verzamelen uit tijdschriften. Vervolgens kregen twee collega’s uit het team de opdracht om daarvan een mooie collage te maken. Opvallend was dat we ons daar met zijn allen mee bemoeiden. De twee collega’s waren helemaal niet gelukkig met de situatie en de rest van het team eigenlijk ook niet. De conclusie was dat we moeilijk konden ‘los laten’. Dit bleek ook tijdens de opdracht waarbij we als team allemaal een blinddoek kregen. Geblinddoekt moesten we samen iets tot stand brengen. Weer ging iedereen zich overal mee bemoeien en brachten we de opdracht niet tot een goed einde. We zagen in dat het anders moest. Dit werd uitgesproken in het nagesprek van deze oefening. We kregen een spiegel voorgehouden over onze manier van omgang met elkaar, leiding geven en sturing ontvangen. Vanaf de tweedaagse tot een paar weken later werd het voor ons steeds duidelijker waar het op school mis ging.”

Wat is er nu na die tweedaagse gebeurd met het team? Waar staan jullie?
“We leven niet meer op eilandjes naast elkaar. We bereiden met elkaar lessen voor en gaan bij elkaar op lesbezoek. Voorheen beleden we met de mond dat collegiale consultatie belangrijk is. Nu doen we het echt en ervaren het, zonder uitzondering, als heel prettig om van elkaar te leren. Voorheen praatte iedereen over zijn klas, nu praat iedereen over zijn vak. Twee zien meer dan één en je kunt elkaar prachtig aanvullen en elkaar aandachtspunten meegeven. Daarnaast geven we als managementteam veel duidelijker leiding aan het team, waarbij het team uiteraard uitgenodigd blijft om te reageren, initiatief te nemen en elkaar uit te dagen.”

Hoe groot is het gevaar dat jullie weer terug gaan zakken?
“Dat is mijn en onze grootste angst. Hoewel de inspectie heeft aangegeven zoveel vertrouwen in de ontwikkelingen van onze school te hebben dat het basisarrangement is toegekend, kunnen we niet achterover gaan leunen. We gaan nog steeds door met de dingen die we als team hebben afgesproken:

  • Er is nu een duidelijke planning voor collegiale consultatie. Elke twee maanden gaan we bij een collega kijken en bespreken we wat we hebben gezien en gehoord.
  • Ik heb nu al 60 groepsbezoeken achter de rug; voorheen waren dat er misschien rond deze tijd 15 of zo.
  • In de borgingsdocumenten die we nu maken, staan houdbaarheidsdata. Elke drie jaar moeten we het document opnieuw beschouwen en veranderen en verbeteren als dat nodig is. Op die manier werken we echt aan kwaliteit.”

Je vertelde dat ook de vliegende brigade van de PO-raad langs is geweest?
“De PO-raad geeft gratis consultancy aan zwakke scholen. Toen de vliegende brigade van de PO-raad ons bezocht, was het conceptrapport van de Inspectie net binnen. De uitkomsten werden door de vliegende brigade bevestigd. Hij zei: “Wij komen vaker bij zwakke scholen. Die schieten altijd in de verdediging. Dat was bij jullie anders. Jullie hebben het als team gewoon beetgepakt en zijn er echt mee aan de slag gegaan. Jullie zijn echt een school die voldoet aan de criteria.” Ik ben dan ook trots op mijn team voor de wijze waarop wij het afgelopen driekwart jaar ervoor gezorgd hebben geen zwakke school te worden.”

Zou je de aanpak ook aanraden aan collega’s in dezelfde situatie als waarin jullie zaten?
“Jazeker. Het is een prettige manier om door elkaar geschud te worden en onder ogen te leren zien wat er nu werkelijk aan de hand is en dan de ruimte te krijgen om er als team echt wat aan te doen. Uiteindelijk komt de realisatie van een professionele leercultuur uit de veerkracht en inzet van een hecht team. Ik heb in de afgelopen 15 jaar wel meer aan teamontwikkeling gedaan met mijn team, maar dat kwam vaak niet echt uit de verf. Bij de STAP-dialoog en de tweedaagse die er op volgde was dat echt anders. Deskundig en zeer to the point. We moesten natuurlijk ook wel iets, nu ook de CITO bij ons onderuitging. Maar iedereen was bereid om daar zijn schouders onder te zetten.”