08 Apr

Door

Duurzame inzetbaarheid, vitale medewerkers

April 8, 2016 | By |

Adviseren met de vitaliteitscan

In het jaar 2000 werd ik steeds meer geconfronteerd met de vraag naar de mens achter de functionaris. Ik besloot in die periode de opleiding van Adriaan Hoogendijk te gaan volgen, afgeleid van zijn boek “Loopbaanzelfsturing – Bezieling en vitaliteit”. Vanuit deze opleiding deed ik, naast mijn teamgerichte activiteiten, steeds meer levensloop- en loopbaankoersonderzoeken met mensen die vragen hadden over hoe zij hun weg in het leven wilden vervolgen. Sommigen kwamen tot de conclusie dat hun baan zo slecht nog niet was, anderen gingen naast hun werk een opleiding volgen waarin ze hun hart kwijt konden of gingen meer aandacht geven aan een hobby waar ze energie van kregen. Weer anderen maakten een echte omslag, zoals een adjunct-directeur van een basisschool die ontslag nam en een yogaschool oprichtte. En soms was gewoon een goed gesprek met de partner nodig om de taken thuis wat beter te verdelen. Zo simpel kon het zijn.

Velen kwamen bij mij als ze zich al een tijd lang niet meer zo vitaal voelden. Regelmatig was dat  aan de late kant en hadden mensen al lichamelijke klachten ontwikkeld of zaten tegen een burnout aan. Ik zocht naar een manier om al eerder in het proces van afnemende vitaliteit actie te kunnen ondernemen. Op een zeker moment kwam ik in aanraking met de vitaliteitscan ontwikkeld door CapsicumCo. Een vragenlijst waarin je vragen beantwoordt, die te maken hebben met de beleving van jouw persoonlijke vitaliteit. Deze scan pakt de breedte van het begrip vitaliteit en verengt het begrip niet tot alleen maar een gezonde levensstijl. In de vitaliteitscan wordt aandacht gegeven aan verschillende dimensies zoals energie, dynamiek, zingeving, richting, communicatie, competentie, flexibiliteit, welbevinden en leefstijl. De vragenlijst is afgeleid van de theorie over duurzame inzetbaarheid van Wilmar Schaufeli, hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie o.a. werkzaam bij de Universiteit van Utrecht.

Het mooie van het vitaliteitonderzoek is dat de vitaliteitscan, de vragenlijst die ingezet wordt bij het vitaliteitonderzoek, zowel individueel als op het niveau van een team of een organisatie is in te zetten. Op individueel niveau krijgen deelnemers inzicht in hun energiebronnen en -lekken. Regelmatig komt het voor dat een dreigende burn out zichtbaar wordt en dat ingegrepen kan worden voordat het te laat is. Het kan ook zo zijn dat mensen niet op de goede plek zitten en eigenlijk andere werkzaamheden ambiëren of dat deelnemers aan hun communicatievaardigheden of competenties zouden moeten werken om energieverlies tegen te gaan. Het is mogelijk dat mensen moeten leren om keuzes te maken in de inrichting van hun dagelijks leven. Zoals het inbouwen van voldoende slaap of andere rustmomenten. In onze 24/7 economie wordt het voor veel mensen een gewoonte om altijd maar door te gaan. Vaak raad ik mensen aan om sport, yoga of mindfulness in hun leven in te bouwen om zich bewust te worden wat hun lichaam nodig heeft. Voor iedereen is dat anders en ik stem mijn adviezen zoveel mogelijk af op de persoon die ik voor me heb. Voor de een is sport echt niet de juiste uitdaging, terwijl een ander zijn wenkbrauwen al fronst bij het woord meditatie. Mensen zijn verschillend en die diversiteit kan ik alleen maar beamen. Mijn kennis en ervaring met Human Dynamics (een theorie over fundamentele verschillen tussen mensen) maakt het mogelijk dat ik goed kan inschatten wat wel of niet bij iemand past en aansluit. Bovendien is het zo dat sommige mensen van nature meer moeten doen om vitaal te zijn en te blijven. Dat heeft te maken met het type persoonlijkheid die je hebt. Het kan natuurlijk zo zijn dat een deelnemer alleen maar bevestiging nodig heeft in het benutten van zijn energiebronnen om zo vitaal te blijven als hij of zij op dat moment is.

De vitaliteitscan gaat uit van de volgende definitie van duurzame inzetbaarheid:

“Het vermogen om met plezier prestaties te leveren en om op constructieve wijze mee te veranderen met wat de (werk)omgeving vraagt”.
(Frank Goijarts & Petra Zaanen van CapsicumCo)

Duurzame inzetbaarheid gaat dus nadrukkelijk uit van de verantwoordelijkheid van het individu én van de organisatie. Het vitaliteitonderzoek combineert een aanpak van persoonlijke ontwikkeling en organisatieontwikkeling.

De resultaatgerichte dialoog van de STAP-dialoog wordt ingezet bij het bespreken van de gegevens op organisatieniveau. Met alle betrokkenen wordt gekeken op welke dimensies van de vitaliteitscan actie nodig is binnen de organisatie. Vaak blijkt dat de communicatie geoptimaliseerd moet worden om de vitaliteit van de organisatie te vergroten. Met het inzetten van de STAP-dialoog ontstaat betrokkenheid en eigenaarschap voor nieuwe afspraken over communicatie. De STAP-dialoog geeft ook mogelijkheden om op andere dimensies uit het vitaliteitonderzoek acties te formuleren. Bijvoorbeeld op het gebied van visie en richting of op het gebied van werkdruk of het realiseren van een lerende organisatie.

Werkwijze vitaliteitsonderzoek binnen team of organisatie

Minister Lodewijk Asscher pleitte kort geleden nog voor een loopbaan-APK in verband met de veranderingen die er op de toekomstige arbeidsmarkt verwacht worden. Dit wordt onderschreven door de aandacht die er sinds een aantal jaren is voor duurzame inzetbaarheid en de ESF-subsidies die daarvoor beschikbaar worden gesteld. Organisaties hebben daar regelmatig gebruik van gemaakt als ze met ons een vitaliteitsonderzoek willen realiseren, de samenwerking binnen hun organisatie willen verbeteren of een lerende en ondernemende cultuur willen realiseren.

Je kunt mij of mijn collega’s benaderen voor meer informatie of voor een vitaliserend gesprek!

E: marijke.markus@freeler.nl
T: 06 292 88 479