25 Feb

Door

Eigentijds samenwerken vraagt om discipline. Wat is jouw idee daarbij?

February 25, 2016 | By |

Is scrummen de nieuwe lopende band?

Met de STAP-dialoog reiken we een prestatiegerichte dialoog aan om samenwerken te ondersteunen. We pleiten daarmee voor een andere discipline dan we doorgaans tegen komen. Waarom? Welke diepgewortelde gevoelens en noodzaak bestaan er om dit te doen? Het is niet eenvoudig daarover een vruchtbare dialoog te voeren. Wij willen het antwoord steeds scherper formuleren en het liefst samen met anderen. Graag nodigen we geïnteresseerden uit om hierover in gesprek te gaan tijdens ons eerste dialoog café op 4 maart aanstaande. Wij pleiten ervoor om de discipline die past bij het samenwerken in de huidige tijd bewust inhoud te geven. Deze blog is de eerste in een reeks om dit te ondersteunen.

Wat verstaan we onder “discipline in samenwerken”?
Discipline is voor militairen een vanzelfsprekendheid, zeker in de huidige complexe omstandigheden bij uitzendsituaties wordt daar veel aandacht aan gegeven. Dat is een permanent proces omdat de situatie steeds verandert. De hedendaagse discipline van de militair in uitzendgebieden is een andere dan die van de eerste wereldoorlog in de loopgraven of die tijdens de koude oorlog. Hoe en met wie zij moeten samenwerken is vele malen dynamischer en complexer geworden. Het vereist gedrag gebaseerd op andere regels en waarde. Hier wordt op getraind. De bouwstenen van deze trainingen worden voortdurend  aangepast op technologie, onvoorspelbaarheid van situaties en doelen. Je moet er toch niet aan denken dat Montgomery van zijn manschappen dezelfde discipline eiste als Napoleon deed of dichter bij huis, Peter van Uhm dezelfde als Eisenhower. De bouwstenen van wat zij discipline noemden verschillen wezenlijk.

De functie van discipline verandert door de tijd en daarmee ook de inhoud. Dat geldt niet alleen voor de militair. Met uitzondering van het grote afbreukrisico is complexiteit, dynamiek, tijdsdruk en onvoorspelbaarheid in samenwerken vergelijkbaar. Discipline in het industriële tijdperk verschilt van discipline in het informatie tijdperk en nu zitten we in (de overgang naar) het ideeën tijdperk, met behoefte aan discipline 3.0. Kiezen we nu voor de discipline die bij onze tijd past of overkomt dit ons?

In dit kader beschrijven we discipline, zonder pretentie nu al de juiste formulering te hebben. We kunnen nu eenmaal niet direct terugvallen op een gangbare definitie. Marli Huijer, denkster des vaderlands, beschrijft in haar boek “Discipline – Overleven in overvloed” de vele kanten van discipline en hoe door de jaren heen accenten verschuiven. Op internet vind je zo zestien beschrijvingen. Sleutelwoorden zijn tucht, zelfdiscipline, ordening, kunde, aandachtsgebied, kadaverdiscipline, toewijding, externe- en interne discipline. De oervorm van discipline is gelegen in regelgeving, die later in wetten zijn vervat (Gij zult niet doden, gij zult u geen gesneden beeld maken, gij zult niet echtbreken, etc…).

Discipline komt tot uitdrukking in gedrag dat gebaseerd is op regels en waarden om een zeker orde te scheppen. Het bevordert processen, bijvoorbeeld op school, in het verkeer of in militaire dienst en ook in het werk. Discipline schept orde binnen de huidige complexe, dynamische en door tijdsdruk gekenmerkte situaties. Discipline in samenwerken is gedrag gebaseerd op regels en waarde waardoor samenwerken vlotter loopt.

Dit blijft een abstracte beschrijving waarmee we de kenmerken van de huidige discipline niet scherp maken. Welk gedrag, welke waarden, welke regels bedoelen we vandaag? Omdat de situatie voortdurend verandert, veranderen de regels en de waarden en dus ook de vereiste discipline. Specifieke situaties vragen om andere disciplines en de vraag is welke rode draad we zien in deze postmoderne tijd. De technologische ontwikkelingen hebben hier zeker grote invloed op. Laten wij ons door de technologische ontwikkeling disciplineren? Of is er een mate waarin we zelf kiezen en dus grip houden op de match tussen onszelf en de vereiste discipline? Willen we duurzaam presteren met elkaar, dan is grip houden zeker nodig.

Uitbesteden van disicpline
Marli Huijer wijst erop dat we discipline steeds vaker uitbesteden om in onze complexe wereld de gewenste orde te scheppen. Dat is volgens haar ook zinvol en nodig om in onze wereld van vrijheid en overvloed de verleiding te weerstaan en met elkaar te overleven. Discipline maakt samenleven (en dus ook samenwerken) makkelijker; we lopen minder risico, durven afhankelijk te zijn en belangen te delen. Bijvoorbeeld discipline in het verkeer: Ik durf 120 km per uur te rijden, omdat ik erop kan vertrouwen dat ieder de discipline opbrengt zich aan de afspraak rechts te rijden te houden. Je houdt je aan de afspraak en hebt ook de vaardigheid geoefend om je eraan te houden. Toch zijn er situaties waarin we er niet helemaal op vertrouwen en dan besteden we discipline uit aan een stoplicht of een verkeersdrempel. Die helpen om te doen wat bij de geldende regels en waarde past, zodat er orde ontstaat die het verkeer makkelijker maakt.Tonnie van der Zouwen wijst in het kader van duurzaam organiseren op het sociale regelsysteem dat nodig is in organisaties en dat zorgt voor discipline.

Wat zijn de kenmerken van discipline 3.0?
Discipline 1.0 van het industriële tijdperk ging uit van gehoorzaamheid van ondergeschikten aan bovengeschikten; doen wat de ander zegt. Vormen van uitbestede discipline uit die tijd, die we nu maar niet kunnen loslaten, zijn organisatiestructuur, functiebeschrijving, de verdeling van de organisatie in beslissers, denkers en doeners. Een vorm die goed werkte voor discipline in de productie was de lopende band. Die is nu uitbesteed aan machines.

Discipline 2.0 in het kennistijdperk is gebaseerd op meedenken en meedoen. Marli Huijer signaleert dat discipline in de jaren zestig, begin zeventig vooral werd afgebroken. Het werd een vies woord. Het sloeg door van iedereen heeft een stem naar iedereen heeft een gelijke stem. Uitbestede discipline van die tijd zien we terug in verplichte overlegmomenten. Ondernemingsraden, werkoverleg, beoordelingen, functioneringsgesprekken en in controlesystemen, kwaliteitscontrole, begrotingsdiscipline. Kwamen denken en doen daarmee dichter bij elkaar? Naast afbreken had het goed geweest ook na te denken over welke interne discipline nodig bleef of geadopteerd moest worden. We zien nu bijvoorbeeld dat controlesystemen het ontwikkelen van discipline belemmeren.

In het ideeën tijdperk vallen denken, doen en beslissen steeds meer over elkaar. Doen is het nieuwe denken, hoor je. Samenwerkers en deelnemers / startups laten zich volop ondersteunen door technologie. In hoeverre bepaalt de technologie ons doen en laten? Welke discipline vragen we van onszelf als we echt samenwerken? We worden geconfronteerd met de vraag of de externe discipline ons onbewust disciplineert. Of kiezen we zelf?

Scrummen is een voorbeeld van uitbesteden van discipline om samenwerken in onze complexe context te ordenen / makkelijk te maken, zoals destijds met de lopende band. Het vereist interne discipline van de deelnemers die past bij de huidige context. De geschiedenis leerde ons dat het belangrijk is je hiervan bewust te zijn. Uit welke tijdgebonden bouwstenen bestaat de interne discipline, die nu nodig is om duurzaam productief en plezierig samen te werken? Wat verstaan we onder discipline 3.0?

Wat is jouw idee hierbij?
Kom naar het dialoog café