14 Oct

Door

Speciaal onderwijs zet dialoog organisatiebreed in

October 14, 2015 | By |

Omdat ieder kind een kans verdient!

Als je wilt ondernemen moet je weten waarom. Als je samen wilt ondernemen dan moet je samen het waarom weten en dit ook samen voorleven. Freerik Meeuwes, bestuurder van de Stichting Gewoon Speciaal (SGS), voerde met zijn vijf directeuren een resultaatgerichte dialoog rond het thema: Samen in een sterk bewegende samenleving SGS diensten aanbieden gericht op kansen voor ieder kind. En ik mocht dit traject, dat deels werd bekostigd met ESF subsidie voor het ontwikkelen van duurzame inzetbaarheid, begeleiden.

Is invoering van de Wet Passend Onderwijs de aanleiding voor deze dialoog?
“Nee, zeker niet. Dit kan zo worden uitgelegd, maar we moeten ons realiseren dat deze wet ondersteunt wat er als verandering al was gestart. Als we de schaalvergroting die onder andere het gevolg is van de wet alleen zien als wettelijke maatregel, dan verliezen we uit het oog hoe belangrijk dit proces voor de maatschappij is. In de omgeving van het kind is de laatste decennia veel veranderd en de schaalvergroting biedt ons mogelijkheden om hierop aan te sluiten. Dat is de werkelijke reden om er samen met de directeuren bij stil te staan. We willen aansluiten en de ruimte die er is ook gebruiken om binnen de gegeven kaders ontwikkelingen te stimuleren en vorm te geven. Als we in dialoog gaan met het idee dat we alleen het vraagstuk hebben; Hoe richten we de bedrijfsvoering van de schaalvergroting in, zodat we de wet kunnen uitvoeren, dan laten we de kansen liggen.”

Wat moet er gebeuren?
“We hebben als strategisch doel dat we meer ondernemend willen zijn. Maar hoe doe je dat? Wat bedoel je met ondernemend zijn? Dat moet vooral daar bedacht worden waar het echte werk gebeurt en door degenen die het moeten uitvoeren. Het is onze taak om dat op gang te brengen en te faciliteren en ook om het als bestuurder en directeuren voor te leven, omdat we deel van het geheel zijn. Met z’n allen in gesprek gaan en daarbij ook de voordelen van schaalvergroting vorm geven, dát is de uitdaging. Met de STAP-dialoog hebben wij in het directeurenberaad hier goed op voorgesorteerd. We hebben met z’n zessen een kader gecreëerd om er ook zelf doelmatig over te kunnen praten. We hebben doelen, acties voor korte termijn geformuleerd en nu is het zaak dat we doen wat we ons hebben voorgenomen.”

Waar ben je nu scherper op?
“Als begeleider zei jij eens dat je niet begreep dat zulke voor hun vak gepassioneerde mensen voornamelijk vanzelfsprekend over hun werk spreken, waar jij trots verwachtte. Ook dat we in onze afweging een krachtig motief als het belang van het kind met specifieke onderwijsbehoefte zelden expliciet gebruikten. Daar ben ik beter op gaan letten. We ontdekten dat we het waarom we het ook alweer doen erg goed weten, maar dat het diep opgeborgen zit in ons zelf. En dat we het hierdoor minder zichtbaar maken in onze gesprekken en beslissingen. We gaan het waarom meer voor ogen houden, ook in het hier en nu. Het waarom meer bewust beleven als uitgangspunt bij ons handelen verhoogt werkplezier en onze effectiviteit.
Verder realiseren we ons dat er naast de beperking van de regels en procedures, die het gevolg zijn van de uitvoering van wetgeving, ook ruimte is die we zelf kunnen invullen. Wij zijn ontzettend gemotiveerd, maar laten ons nog wel eens afeiden door de waan van de dag en de productie- / kwaliteitsdruk. We zullen elkaar moeten helpen deze belemmering, jij noemt het shitpunt, bewust het hoofd te bieden.”

Wat wordt de eerst volgende stap?
“Binnen alles wat je kan doen heeft de STAP-dialoog ons geholpen goede keuzes te maken. Je moet weten welke accenten je wilt leggen. We hebben acties bedacht om de stichtingsbrede dialoog op gang te brengen en onszelf scherp te houden. Kort gezegd gaat het om drie accenten: het betrekken van het geheel; het organiseren van onze eigen feedback i.r.t deze transformatie en het gericht organiseren van uitwisseling en ontmoeting over de grenzen van de scholen heen. Iedere directeur is alleen of samen eigenaar van een accent waar we direct invulling aan zijn gaan geven.”

Wat moet in de organisatiebrede dialoog aan de orde komen?
“Voor mij is dat vooral open. Dialoog betekent voor mij elkaar betrekken, zien dat het denken over de verandering groeit. Het gaat niet om je baan of je school, maar om jezelf in relatie tot wat je betekent en wil betekenen voor het kind met specifieke onderwijsbehoefte. Wij hebben een thema en hoe gebruiken we de kansen die er nu liggen om aan dat thema toekomstgericht ondernemend invulling te geven.”

Heb je ook een specifiek persoonlijk aandachtspunt?
“De schaalvergroting geeft meer mogelijkheden, maar dan moeten we wel op zoek naar synergie (1+1=3). Dat lukt niet als je vrijdagmiddag aan het eind van een hectische week nog even snel reflecteert. Dan sluipt de boosheid over de beperkingen in je antwoorden en heb je minder het besef dat je die uit betrokkenheid voortkomende boosheid juist moet onderzoeken om te komen tot het gebruiken van de geboden ruimte. Voor dit onderzoek bewust de tijd nemen, moet ik mijzelf goed voorhouden.”

Tot slot, wat vind je er leuk aan?
“Wat ik mooi en spannend tegelijk vind, is dat we op weg zijn vanuit gedeelde verantwoordelijkheid voor de transformatie en niet precies weten waar we uitkomen. De gedachte dat we allemaal daarbij steeds scherper het waarom naar boven zullen halen, is voor mij de garantie dat ik er veel plezier aan zal beleven. Ook ik heb gekozen voor Samen in een sterk bewegende samenleving diensten aanbieden gericht op kansen voor ieder kind.”


Ook interesse in een door ESF gesubsidieerd traject?
Aanvragen kunnen nog worden ingediend tot 13 november 2015. Wij geven graag advies.