06 Jan

Door

Paus Franciscus’ SHIT-list: De vijftien kwalen van Vaticaanstad

January 6, 2015 | By |

Heb jij een advies voor de paus? Welke medicijn zou jij geven?

We gaan steeds juichen als paus Franciscus wat roept lijkt het wel. Hij brengt dan ook een heel ander geluid dan zijn voorgangers. De juiste dingen zeggen, dat is zeker zijn kwaliteit. Maar als we dat vinden, beoordelen we hem dan ook tegen de achtergrond van een top-leider van één van de grootste multinationals in de wereld? Per slot van rekening staat hij aan het hoofd van een bestuur dat hij wil hervormen! “Hoe zou ik het aanpakken?”, dacht ik na zijn kersttoespraak.

Na een onderzoek van drie kardinalen onder de vorige paus was er een geheim rapport. Franciscus, de huidige paus, stelde op basis hiervan een werkgroep in om de Curie te hervormen. Zo’n 2 jaar later komt hij met zijn shitlist van het Vaticaan. Nota bene met kerst, aandacht is verzekerd. Ik zeg met nadruk zijn shitlist, want het overzicht van belemmeringen die hij opvoert lijken me niet echt gedeeld met degenen die het aangaan. Hij geeft hiermee het beeld dat het vooral kommer en kwel is in zijn bestuur. De boodschap wordt niet verzacht met een hitlist die er ongetwijfeld ook zal zijn. We zouden daarin de relevantie kunnen lezen van uitspraken als; “Sommigen hebben last van spirituele en mentale verstening”. Het is een donkere foto geworden zonder lichtpunten, weinig nuances. Heeft hij dat met opzet gedaan?

John Kotter (schrijver van “Onze ijsberg smelt!“) heeft het in zijn veranderaanpak over het aanbrengen van urgentie. In je kersttoespraak 15 kwalen van je bestuur noemen, roept zeker een vorm van urgentie op. Maar brengt het betrokkenen ook in beweging? Een beweging in de goede richting? Dit zou je dan moeten relateren aan doelen die je zou willen bereiken en die nu wel ernstig onder druk staan. Ik heb ze niet gehoord. Als je die doelen niet kent, hoeveel gewicht krijgt zo’n shitlist dan? Het lijkt nu alsof de paus de tijd heeft genomen om de onderstroom bespreekbaar te maken. Het staat dan wel stoer, je gaat immers het gedoe aan zou Joop Swieringa zeggen. Maar heeft het op deze manier zin? Is hij nog wel in gesprek met de Curie?

Het gedoe aangaan, het regelen van de onderstroom, aanbrengen van urgentiebesef, etc…. Wat ik hoopte, is dat de ingestelde adviesgroep na lang en indringend nadenken over herinrichten van de Curie tot de volgende uitspraak zou komen: “Zijne Heiligheid, herinrichten heeft geen enkele zin. Het gaat niet om de inrichting en de structuur, onze kerk is daarin al honderden jaren de beste, dat zal niets oplossen. Maar de onderstroom is te sterk en u heeft de publieke opinie nodig om de dialoog op gang te brengen, want alleen kunt u het niet. Er zijn zware belemmerende factoren die ons organiserend en samenwerkend vermogen blokkeren. We zullen samen de realiteit onder ogen moeten zien, de transformatie zal van binnenuit moeten komen. Wij moeten in de curie een psychologische transitie doormaken. We moeten voorkomen dat de verandering blijft steken bij het herschikken van stoelen.”

Ik vind dat hij weer een flinke stap gezet heeft, maar met het noemen van die vijftien kwalen stelt Franciscus zichzelf wel buiten de groep. Natuurlijk is het een enorme uitdaging om de grootste en oudste organisatie van de wereld te laten omdenken, maar het moet niet teveel gaan lijken op de titel van dat omdenkboek van Berthold Gunster: “Ik ben oké. Jij bent een sukkel”. Het blijft fascinerend om de leider van het grootste transitieproces ooit te volgen, al was het alleen maar omdat je de worsteling met die kwalen zo herkent.

Een prachtig 2015
John van Balen

De vijftien ziekten van Vaticaanstad.(De Volkskrant 23 dec. 2014)

1. Onsterfelijk, immuun en zelfs onmisbaar voelen
2. ‘Martalismo’ (van Marta), oftewel excessief werken
3. Mentale en spirituele ‘verstening’
4. Excessieve planning
5. Slechte coördinatie, oftewel niet willen samenwerken
6. Spirituele alzheimer
7. Rivaliteit en verwaandheid
8. Existentiële schizofrenie
9. Geklets, gemopper en geroddel
10. Vergoddelijken van de bazen
11. Onverschilligheid naar anderen
12. Begrafenisgezichten
13. Accumuleren
14. Gesloten kringen, waar bij de groep horen belangrijker is dan horen bij Christus
15. Wereldse winst en exhibitionisme