24 May

Door

Preek van een Leek: Vertrouwen is een werkwoord

May 24, 2016 | By |

Uitgenodigd voor de Preek van de Leek in Wijk bij Duurstede.

Wanneer je één keer de gelegenheid krijgt om een boodschap vanaf de preekstoel te verkondigen, waar gaat deze dan over? Wanneer je dan ook een verbinding met een verhaal uit de bijbel moet maken, welk verhaal is dat dan? Ik koos voor een boodschap over Vertrouwen en De bouw van de Toren van Babel.

Waarom?
Gebrek aan vertrouwen zien we al jaren boven aan de shitlist, de lijst van factoren die belemmeren om plezierig en productief samen te werken. We zien steeds dezelfde inefficiënte patronen. Deze doen mij sterk denken aan de Babylonische spraakverwarring die God bracht tijdens de bouw van de toren van Babel, die met de spits tot in de hemel moest reiken. Spraakverwarring die vervolgens zorgt dat gebrek aan vertrouwen verder toeneemt en we het er dan maar helemaal niet meer over hebben. Nu het werk complexer en dynamischer wordt en we permanent onder tijdsdruk staan is vertrouwen meer dan een succesfactor geworden. Gebrek aan vertrouwen maakt samenwerken niet alleen minder productief en minder prettig, het maakt ook ziek. Stress, overspannenheid en burn outs. Bewust vertrouwen kan spraakverwarring oplossen of voorkomen met als gevolg een basis voor beter samenwerken.

Waar hebben we het dan over? Vertrouwen is niet een vaste toestand waarin je toevallig en willoos terecht komt. Het is een combinatie van voortdurend zelf en samen waarnemen, betekenis geven en oordelen. Ik zie vertrouwen daarom als werkwoord en als je het vertrouwen verliest is het heel hard werken. Piekeren over gebrek aan vertrouwen kan je nachten uit de slaap houden. Wanneer je prettig en productief wilt samenwerken, helpt het om bewust te vertrouwen (vertrouwen als werkwoord). Bewust vertrouwen doe je door in iedere situatie eerst zelf betekenis te geven aan de volgende drie bouwstenen: de belangende afhankelijkheid en de risico’s. En door die betekenis vervolgens met elkaar te delen!

Zonder dat je er erg in hebt, scan je iedere situatie op deze aspecten. Je hebt eerder een gevoel van (gebrek aan) vertrouwen dan dat je concreet kan benoemen waar dit op gebaseerd is. Je kan zeggen dat iedere situatie een eigen BAR-code heeft die we onbewust scannen. Door bewust te scannen maken we dat persoonlijke gevoel over Belangen, Afhankelijkheid en Risico’s concreet. Je begrijpt elkaar beter omdat je eerst zelf stil staat bij vragen als: Wat is mijn belang? Ons belang? Welke afhankelijkheid speelt er? Welke risico’s loop ik? Lopen wij? En er over in gesprek gaan versterkt het vertrouwen onmiddellijk en we zien dan ook in dat er grenzen zijn aan het vertrouwen dat we van elkaar mogen vragen. Ook kom je tot de ontdekking dat wanneer de situatie verandert, je opnieuw moet scannen. Nu veranderen situaties nog wel eens, dus het is zaak dat we hierin vaardig zijn of worden!

De Babylonische spraakverwarring oplossen. Het fundament onder vertrouwen is dus zelf én met elkaar vaardig betekenis geven áán en beelden delen óver belangen, afhankelijkheid en risico’s. Dan ben je gericht op het begrijpen van elkaar. In dat kader is het belangrijk in te zien dat naast de juiste inhoud van het gesprek ook de juiste gespreksstijl nodig is om de spraakverwarring op te lossen. Gericht zijn op elkaar begrijpen valt niet mee en past niet bij de communicatiestijlen die we bij voorkeur hanteren. Discussiëren, debatteren en overtuigen zijn meer gericht op winnen en verliezen, dan op elkaar begrijpen. Deze stijlen passen meer bij het bouwen van een steeds hogere toren en belemmeren ons elkaar te verstaan.

Daarbij zijn situaties complexer en dynamischer geworden en staan we permanent onder tijdsdruk waardoor we nog eerder in onze voorkeursstijlen vervallen. Dergelijke gesprekken kosten extra tijd en leiden vaak tot meer verwarring en nog minder vertrouwen. Daarom gaan we het gesprek maar niet aan, stellen het uit met tijdgebrek als excuus.In werkelijkheid is het gebrek aan vaardigheid. De oplossing ligt daarom in het aanleren van de resultaatgericht dialoog om elkaar beter te begrijpen en beseffen dat het kunnen loslaten van onze voorkeursstijl een kritische succesfactor is.

De kern van de preek. Na het voorbereiden van mijn preek heb ik nog meer bewondering voor de wijze waarop geestelijken hun boodschap steeds terug brengen naar de essentie. Zonder nuances kom ik tot de volgende kern:

Onbewust scannen we iedere situatie op vertrouwen. We praten er echter niet over en als we het wel doen ontstaat er vaker spraakverwarring. Gebrek aan vertrouwen kunnen we ons niet meer veroorloven, het zorgt voor productieverlies en maakt ons ziek. Bewust vertrouwen in samenwerken is noodzaak en vraagt om persoonlijk en samen betekenis geven aan en delen van beelden over Belangen, Afhankelijkheden en Risico’s (de BAR-code).De resultaatgerichte dialoog als gespreksstijl,  uitwisselen om elkaar te begrijpen, is hierbij onmisbaar.

Lees hier meer over de Preek van de Leek en de echte preek.
Preek van de Leek Wijk bij Duurstede 10 april door John van Balen
Preek van de Leek