18 Jan

Door

SGS geeft gevolgen van Passend Onderwijs vorm m.b.v. STAP-dialoog

January 18, 2016 | By |

Samenwerken is de basis voor succesvol bouwen

Stichting Gewoon Speciaal bestaat uit vier scholen voor Speciaal basisonderwijs, een school voor Speciaal Onderwijs en het Expertisecentrum KANS in de provincie Utrecht. De stichting wil kinderen van 3 tot 14 jaar met specifieke onderwijs- en zorgbehoeften de kans geven om hun talenten te ontwikkelen. Ieder kind moet zo goed mogelijk onderwijs krijgen, ongeacht de extra behoefte aan zorg. De Wet Passend Onderwijs vraagt om veranderingen die de directeuren samen gericht wilden opstarten. Een gesprek met Beppie Vendrik, directeur van SBO De Wissel in Houten over de uitdaging om in de geest van de wet op het passend onderwijs samen nieuwe wegen te zoeken en daar ieder bij te betrekken.

Beppie, jullie hebben als directieberaad van Stichting Gewoon Speciaal de koppen bij elkaar gestoken en je laten begeleiden door John met de STAP-dialoog. Hoe was dat om dat met elkaar te doen?
“Ik vond het intensief en hard werken. We zijn letterlijk stap voor stap met elkaar in dialoog gegaan. De STAP-dialoog is echt een middel om samen een probleem helder te krijgen en te delen. Met de hit- en shit-lijsten en de manier van luisteren van de dialoogbegeleider krijg je ook de pijn goed op tafel. Om vervolgens samen na te denken over wat je zou willen bereiken. De diverse werkvormen zijn me geweldig bevallen. Met name het managementgame heeft ons geholpen en ook gedwongen weloverwogen keuzes te maken.”

Wat kreeg je mee uit de STAP die jullie hebben gedaan?
“Het leidde uiteindelijk tot bewustwording en tot een mindset rond ondernemen. Wij moeten als Stichting in het kader van de Wet Passend Onderwijs ondernemerschap gaan tonen en onze dienstverlening zelf aanprijzen. Dat is anders dan voorheen. De digitale STAP was daarin heel helpend. We wisten het eigenlijk al jaren. Maar het kwam nu op een prachtige manier weer eens op een rijtje te staan. De wil om te veranderen is er zeker, maar hoe doe je dat nu? Ik voel me niet competent in het ondernemen. Bij tijd en wijle zeer confronterend. Ook kwamen er zaken boven tafel die we niet helder naar elkaar uitspraken. En je wordt gestimuleerd je eigen kwetsbaarheid te delen. Zo vind ik van mijzelf dat ik in een proces van cocreatie aandacht moet hebben voor mijn valkuilen. Bijvoorbeeld dat niet alles af hoef te zijn voordat ik het deel en dat ik niet te snel operationeel moet worden.

Doordat we zo intensief hebben samengewerkt, heb ik als directeur van een SBO-school meer begrip en belangstelling gekregen voor bovenschoolse onderwerpen en omgekeerd heeft Freerik, onze bestuurder, een andere houding aangenomen. Hij laat nu bewuster de verantwoordelijkheid voor zaken die we samen moeten oppakken bij ons. Het onderling vertrouwen is gegroeid.

Het traject heeft ook opgeleverd dat we veel meer focus hebben gekregen en dat we bewuster elkaars kwaliteiten zijn gaan benutten. Dat laatste vooral doordat we met behulp van de Big Five beter zijn gaan begrijpen wat als groep onze sterkten en valkuilen zijn. Bijvoorbeeld dat we om de lieve vrede te bewaren elkaar maar geen feedback geven op gedrag dat niet bijdraagt. Mijn collega heeft nu feedback als veranderaccent in haar portefeuille en dat merken we goed.”

Uit de STAP-dialoog kwamen inderdaad een aantal veranderaccenten, die jullie kozen om te werken in de richting van meer ondernemerschap. Dat waren behalve ‘feedback geven en ontvangen’ ook ‘aantrekken van…..’ en ‘betrekken van medewerkers’. Jij hebt je ontfermd over het laatste onderwerp. Welke aanknopingspunten haalde je uit de STAP?
“Wij voelen de urgentie om ons dienstenpakket te verbreden. Dat moeten we vooral niet hoog over bedenken, maar met elkaar van binnenuit. Ik heb gezien dat er veel kracht ontstaat als we samen gaan optrekken en de mogelijkheid benutten om van elkaar te leren. Dan wordt 1+1 = 3.

Wij werden als SBO gedwongen om in het kader van passend onderwijs zelf na te denken over de marketing van ons dienstenpakket. Want de wet op passend onderwijs is er om meer kinderen regulier onderwijs te laten volgen. Reguliere scholen voor primair onderwijs laten weten dat ze gebruik kunnen maken van onze deskundigheid bij leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Maar dat is natuurlijk anders dan wanneer we zelf het onderwijs op onze school geven. En overigens kan ook niet iedere SBO-begeleider per definitie met zijn expertise ook de goede dingen doen op een gewone basis school. Hierin de weg vinden is dermate nieuw dat ik ook wel begrijp dat er een zekere reserve is onder collega’s. De STAP-dialoog heeft ertoe geleid dat we zien dat mensen in een vroeg stadium erbij betrekken, beter is dan pas in een later stadium als de weg al uitgestippeld is. Wat daarbij geweldig helpt, is de verbinding blijven zien / zoeken tussen wat je doet en wat ook al weer de bedoeling is. Waarom we er zijn en waar we goed in zijn? Dat is door de STAP-dialoog scherper op het netvlies is gekomen.

Hoe ben je nu met het onderwerp betrekken begonnen?
“Wij kregen mooie tips van John voor de invulling van een studiedag en hebben deze dit keer helemaal op Bewustwording van de transformatie gericht. We zien in dat de wereld om ons heen andere dingen van ons vraagt. Paul Bessems, schrijver van Weconomics (Duurzaam Nieuw Organiseren) liet ons onder meer zien dat verticale hiërarchie in een organisatie niet meer helpt. Ik las het ook in Blauwdruk van de emergente school van Ben van der Hilst. Wij zullen meer horizontaal samen moeten werken om onze diensten op een passende manier neer te zetten. Daar hebben we iedereen bij nodig, moeten we gebruik gaan maken van alle expertise in ons netwerk. De vrijblijvendheid mag eraf. Dan zijn we bezig met transformatie van binnenuit. Een situatie creëren waarin mensen als vanzelf hun verantwoordelijkheid gaan nemen. In feiten zoals dit met de STAP-dialoog is ondersteund en gestimuleerd en nu een half jaar later zichtbaar vorm heeft gekregen.

 

Personen op de foto:
Ernst Reichrath van Acter, hier aanwezig als zijn alter ego Henriëtte en vier deelnemers van de Studiedag van SGS.