06 Jul

Door

Wat als je een 21e eeuwse vaardigheid ziet zo oud als onze jaartelling?

July 6, 2017 | By |

Waar kijk jij? Wat zie jij? Wat doe je ermee?

“Als we weten waar we moeten kijken, zien we het nieuwe verschijnen”, zei Martin Luther King. Ik dacht daaraan toen ik recent las dat wetenschappelijk onderzoek uitwijst, dat lager opgeleiden gemiddeld 2 jaar later hun pensioen activeren dan hoger opgeleiden. Zij kunnen het zich namelijk niet eerder veroorloven, terwijl juist zij het fysiek zo hard nodig hebben. Hoeveel zin heeft dergelijk wetenschappelijk onderzoek? Zeg je als verantwoordelijke; “Ik had het niet kunnen zien, maar nu weet ik het wel?” Ga je er nu binnen jouw verantwoordelijkheid wel (samen) betekenis aan geven?

Op deze manier boeit mij ook het in mei verschenen wetenschappelijk rapport ‘21e-eeuwse vaardigheden: achtergronden en onderwijsimplicaties‘ van de Open Universiteit. Marjan Vermeulen en Emmy Vrieling stelden een waardevol document samen, waarin helder wordt beschreven welke vaardigheden nodig zijn in de complexiteit en dynamiek van het ideeën tijdperk. De vragen van het rapport helpen je om te ontdekken waar je moet kijken. Vervolgens moet je wel zelf betekenis geven aan wat je ziet.Marjan en Emmy hebben 17 heldere vragen geformuleerd die mooi aangeven waar we het nieuwe al jaren kunnen zien. Hadden we daar nu echt een wetenschappelijk rapport voor nodig?

Ineke Moorthaemer, docent maatschappijleer op het Revius Lyceum in Wijk bij Duurstede, zag drie jaar geleden zelf het belang en besloot om leerlingen in het kader van maatschappijleer op te leiden als junior dialoogbegeleider. Vragen uit het rapport als Waarom is teamleren zo essentieel? Wat is voorwaardelijk aan een goed samenwerkend en lerend team? had zij zichzelf al lang gesteld. Zij zag (zonder wetenschappelijk onderzoek) welke communicatiestijlen in teams voorwaardelijk zijn. Gesteund door vrijwilligers uit de Wijkse gemeenschap gaf zij vorm aan een dialoogtraining voor leerlingen. Ook dit jaar ontdekten weer ruim honderd kinderen het verschil in verbinding en sfeer als ze de dialoog hanteerden i.p.v. discussie en overtuigen. Zij waren enthousiast over deze ervaring.

En als je het doorhebt, dan ga je het zien, om het maar eens met deze Cruijff variant op Luther King te zeggen. Eén van de nieuwbakken junior dialoogbegeleiders nodigde ons uit om onze aankomende Samenwerk app alvast te testen in de leerlingenraad. Mooi om te zien hoe snel deze kinderen met de nieuwe techniek de dialoog oppakken. Met de app hebben ze zich doelgericht voorbereid op de dialoog met de directeur over het uitgevoerde leerlingenonderzoek. Juist in deze gesprekken siert het de schoolleiding, wanneer ze laat zien wat een dialoog doet. Hoe het werkt als je je mening uitstelt en aandachtig naar elkaar luistert. Als je je energie richt op gezamenlijke beeldvorming en je openstelt voor verschillen, die in respect gedeeld worden. Dit in plaats van in discussie je mening of aannames verdedigen en je afsluiten van elkaar, zonder beelden van de situatie met elkaar te willen delen.

Echter Kanjers als Ineke Moorthaemer zien de dialoog wel als 21e-eeuwse vaardigheid, maar moeten daar tegen de verdrukking betekenis aan geven. Oefenen in debatteren is onderdeel van het lesprogramma en verplicht ingeroosterd. Dialoogvaardigheden leren is een vrijwillig onderdeel van maatschappijleer. Wanneer 21 leerlingen van HAVO 4 zich vrijwillig inschrijven, kan je als schoolleiding toch niet zeggen dat je het nieuwe niet ziet. De laatste vraag van het wetenschappelijk rapport is m.i. dan ook een geweldige open deur. “Scholen hebben nu een langdurige onderwijskundige visie van waaruit ze werken. Doet dat nog recht aan wat kinderen nodig hebben en aan de snelle ontwikkelingen in de maatschappij?

Zelf kijken en de moed hebben om sneller betekenis te geven aan wat je ziet, blijft noodzakelijk ook al is iets honderd keer wetenschappelijk bewezen. Het verlangen naar de dialoog valt volop te zien in bedrijven en in de samenleving. Gelukkig wordt er steeds vaker invulling aan gegeven, ook al staat het nog niet in wetenschappelijke rapporten of schoolplannen. Misschien kijken wetenschappers en schoolleidingen met andere ogen, de dialoog is natuurlijk al wel wat ouder dan de 21e eeuw…

Laat de blogs in deze nieuwsbrief je helpen ontdekken waar je moet kijken om te zien waar en hoe er in organisaties betekenis wordt gegeven aan de resultaatgerichte dialoog. Een mooi onderwerp om deze zomer eens naar te kijken en na de zomer betekenis aan te geven.